Nuansa, Kennis - en Adviescentrum Polarisering en Radicalisering

Conferentie Recognising Radicalisation (deel 2)

Radicalisering beter begrepen, gederadicaliseerde jongeren en de aanbevelingen

Radicalisering beter begrepen

De vrijdag begon met een presentatie van de aanpak van de Europese Commissie over counter terrorism. Andre Rizzo gaf een overzicht van de verschillende activiteiten die op Europees niveau spelen.

Aansluitend gaf Colin Mellis (Amsterdam) een presentatie getiteld ‘Understanding Radicalisation: Demand and Supply”. Zijn presentatie draaide om een model dat (de aanloop naar) het proces van radicalisering inzichtelijk maakt. Dat proces begint op het moment dat ‘vraag’ naar antwoorden over identiteit, islam en politiek onder jongeren en het ‘aanbod’ van extremistische antwoorden bij elkaar komen. Gewoonlijk hebben jongeren een weerbaarheid tegen extremistisch gedachtengoed. Deze weerstand kan echter zwakker worden als er een voedingsbodem is en er crisismomenten zijn. Door crises kunnen mensen gaan twijfelen aan eerdere vaste waarheden. Crises kunnen economisch, politiek of maatschappelijk zijn, of juist uit persoonlijke ervaringen bestaan.

De voedingsbodem wordt gevormd door frustraties en gevoelens van discriminatie, vernedering, vervreemding en onrecht. De vraagkant bestaat uit ‘zoekende’ voornamelijk islamitische jonge mannen die worstelen met hun identiteit. De aanbodkant bestaat uit extremistische ideologieën die via vooral internet, video’s en preken worden aangeboden. Het aanbod is dan ook op zoek naar de ‘zoekers’, net zoals de zoekers op zoek zijn naar antwoorden.

De cruciale vraag is dan: Hoe zorgt men dat het extremistische aanbod niet aan de groeiende vraag voldoet? Het analytisch model biedt aangrijpingspunten voor de aanpak van radicalisering. Is de vraag te minimaliseren? Het aanbod te bestrijden? Alternatieve aanbod? De voedingsbodem aan te pakken? Moet er worden geïnvesteerd in de weerbaarheid van jongeren en de gemeenschap? Wat doe je met mensen die al radicaliseren?

Tot slot schetste Colin Mellis de gemeentelijke aanpak die bestaat uit drie sporen:

1. algemene preventie, gericht op de voedingsbodem (lange termijn / macroniveau
2. specifieke preventie, vergroten weerbaarheid en het stimuleren van alternatief aanbod (middellange termijn / mesoniveau)
3. de-radicalisering, identificeren en ingrijpen in cases (korte termijn/microniveau

Voor een uitvoerige beschrijving van bovenstaande verwijzen we naar een artikel van Colin Mellis op de Nuansasite.

De-radicaliseren met de Koran

De vrijdag zal in de herinnering van de deelnemers zeker worden gekleurd door de presentaties van drie voormalige moslimradicalen; een Nederlandse jongen en twee Engelse mannen. Zij gaven inzicht in hoe iemand kan radicaliseren. Duidelijk was hoe belangrijk de combinatie was tussen (ervaren) onrecht, identiteit en ideologie (vraag, aanbod en voedingsbodem). Opvallend aan de verhalen van deze voormalige radicalen is dat zij aangaven dat juist een diepere bestudering van de islamitische bronnen hen ervan weerhouden heeft verder te radicaliseren. Ze maakten duidelijk dat er veel te winnen is door samen te werken met moskeeën, óók met orthodoxe (zolang deze niet extremistisch zijn).

Belangrijkste bevindingen

Aan het eind van de conferentie werden de voorlopige Recora-bevindingen gepresenteerd. Op basis van gesprekken met professionals kwamen het Recora-project tot de volgende belangrijke verschuivingen die noodzakelijk zijn voor succes;

·          het zoeken naar radicalen               >>>         op zoek naar zorgsignalen

·          terreurbestrijding                            >>>         zorg gebaseerde preventie

·          risico factoren                                >>>         beschermende factoren

·          zoeken naar een ‘gewenste’ islam    >>>         islam begrijpen

·          scheiding kerk en staat                   >>>         partnerschap en                                                                                                            samenwerking

·          vrouwen als passieve moeders         >>>         vrouwen als activisten

Verder moet er duidelijkheid komen over omgang met zogeheten Gateway Organisations.

Samenwerking met moskeeën

Opvallend, ten opzichte van de Nederlandse praktijk is de actieve samenwerking en bemoeienis van de gemeente Birmingham met moskeeën én met geloofsbelijdenis. In Birmingham ondervinden ze dat zodra terreurbestrijding en media moskeeën als potentiële terreurdreiging neer worden gezet, de moskeebesturen minder geneigd zijn om samen te werken tegen radicalisering. Een van de bevindingen is ook dat beleidsmakers zich instinctief verstoppen achter de scheiding tussen kerk en staat, en daarmee werkbare oplossingen blokkeren.

Verder werd gesuggereerd om voor signaleren en aanpak van radicalisering te kijken naar de lessen die er zijn geleerd bij de ontwikkeling van de aanpak van kindermishandeling.

Al met al een leerzame conferentie en leerzaam project. Het maakt benieuwd naar de eindrapportage die binnenkort zou moeten verschijnen op hun website.

Terug naar de pagina Actueel