Ministerie van BZK. Ga naar hoofdmenu / zoekveld.
Home Actueel
Signalering, voedingsbodem en interventie
De terreuraanslagen van Anders Breivik op 22 juli in Oslo en Utøya en zetten velen van u wellicht (weer) aan het denken over radicalisering. Wat is voor u als burger/professional of ouder belangrijk om te weten over radicalisering. Wanneer dient u zicht zorgen te maken over radicalisering bij jongere(n) in uw omgeving? Op welke signalen kunt u letten? Wanneer dient u in te grijpen? En met welke partners kunt u samenwerking zoeken bij zorgen over een problematische identiteitsvorming van een jongere of jongvolwassen?
Op nujij.nl werd vlak na de aanslagen in Noorwegen een reactie geplaatst waarin de sympathie voor Breivik door een 14 jarige hoogbegaafde jongere werd geuit. De reactie werd als vanzelfsprekend vrij snel daarna door de site verwijderd. Hieronder volgt een deel van de reactie.
“Ik bewonder deze man zeer. Net als hem ben ik tegen de massa emigratie van moslim landen naar het westen ! Ze proberen onze wereld over te nemen en ze zijn opzijn minst gezegd '' verschrikkelijk '' tegen vrouwen. Ze zullen geen rechten meer hebben en niet naar school mogen of een baan hebben. Nu zult u wel denken '' Nee dat kan nooit dat geloof ik niet '' Maar zo gaat dat bij moslims... Ook hij bewonderde de PVV. Natuurlijk is het afschuwelijk wat hij ook al zij en hij had er moeite mee om deze '' kinderen/tieners '' de doden maar het was noodzakelijk. Want dan zijn er tenminste 86 mensen minder mensen voor de massa immigratie in het westen. Dit was een echte strijder voor het westen.
Vragen die deze reactie oproepen zijn: Wie is deze jongere? Waarom denkt deze jongere zo? Moeten we ingrijpen? Wie kan ingrijpen?
Signalering en interventie
Belangrijk om te benoemen, met betrekking tot de terreurdaden van Breivik, is dat Nuansa zich niet richt op de repressie van jongeren en volwassen die vergevorderd zijn qua radicalisering, dit is zaak voor politie en justitie. Het gaat om jongeren die mogelijk risico lopen op radicalisering, en nog vatbaar zijn voor bijsturing, zodat ze weer aansluiting vinden met werk, school en de rest van de samenleving. Vooral door mensen uit de directe omgeving kan voorkomen worden dat deze personen doorradicaliseren.
Maakt u zich zorgen om een persoon die mogelijk radicaliseert ? Dan kunt u contact opnemen met Nuansa, telefonisch of via de mail. Wij denken, desgewenst vertrouwelijk, met u mee en kunnen u eventueel doorverwijzen. Neem bij gevaarlijke en dreigende situaties altijd contact op met de politie op het telefoonnummer 0900 8844 of 112.
We onderscheiden zeven (typen) signalen van radicalisering. Om te bepalen of er sprake is van radicalisering, van geïsoleerde gevallen, of van afwijkend ‘puberaal’ gedrag, kan worden gekeken of deze signalen alleen binnen één leefcirkel voorkomen. Zoals school, thuis, werk of dat er sprake is van een patroon dat zich op meerdere plaatse herhaalt. Dat laatste is een teken van radicalisering. Met betrekking van interventie is het daarom zaak dat professionals, maar ook ouders contact zoeken met elkaar om zicht te krijgen of houden op de jongere. Dit om te voorkomen dat hij/zij een gevaar gaat vormen voor zichzelf, door maatschappelijke uitval, en/of de samenleving.
Signaal 1: Afstand nemen
Radicaliserende jongeren gaan zo op in hun nieuwe denkbeelden dat zij vaak plots en hevig afstand nemen van oude vrienden, collega’s en zelfs familieleden. Deze jongeren nemen vaak fundamenteel afstand van gebruiken van hun ouders en instituties welke hun idealen niet steunen.
Signaal 2: Devotie
Devotie bij radicalisering gaat verder dan het verheerlijken van een sport- of popidool. Vaak wordt niet zo zeer een persoon verheerlijkt als wel het gedachtegoed en het gedrag van een extreemrechtse leider, linkse voorman of een radicale imam.
Signaal 3: Vijandbeeld
Radicaliserend jongeren hebben niet alleen een aanbeden ideaal, maar ook een sterk vijandbeeld. Deze vijand kan de samenleving als geheel betreffen, een groep die het kwaad bij uitstek vertegenwoordigd of de mensen die tot de eigen groep behoren maar beschouwd worden als niet radicaal genoeg.
Signaal 4: Publiek=Privaat
Het onderscheid tussen publiek en privaat domein vervaagt bij radicalisme. De private normen van de radicale persoon gaan boven de algemene publieke normen. De afspraken die een samenleving maakt over het onderlinge verkeer in het publieke domein worden steeds minder gerespecteerd.
Signaal 5: Uiterlijke kenmerken
Uiterlijke kenmerken zijn uiteraard een signaal van radicalisering, maar in een pluriforme samenleving is het wel moeilijk om hier richtlijnen voor te formuleren. Typerend is in ieder geval dat potentiële groepenleden expliciet worden aangesproken op het feit dat ze zich anders moeten gaan kleden.
Signaal 6: Onderlinge loyaliteit
Radicalisering is een sociaal proces. Het is een kwestie van afzetten, maar ook van zoeken naar en vinden van een nieuwe groep gelijkgestemden. De nieuwe groep van soortgenoten wordt zeer intensief beleefd en op termijn vindt bijna al het sociale verkeer binnen eigen groep plaats.
Signaal 7: Actiebereidheid
Radicaliserende jongeren hebben in toenemende mate het gevoel te willen bijdragen aan een strijd tegen de vijand. Bij de radicale persoon ontwikkelt zich het idee dat door enkel gebruik te maken democratische acties het doel niet bereikt kan worden, of de vijand kan worden bestreden.
Hoe ontstaat radicalisering?
Een veelgebruikt model bij het verklaren van radicalisering is het model van vraag en aanbod: radicalisering vindt plaats wanneer het aanbod van radicale ideologieën aansluit op de vraag van het individu. De verklaring van radicalisering is daarmee een combinatie van de aantrekkingskracht van een ideologie of gedachtegoed, en de voedingsbodem bij het individu.
De voedingsbodem kan gecreëerd worden door gevoelens van uitsluiting, achterstelling, uitsluiting, discriminatie, discriminatie en politieke onvrede. Tevens biedt een radicale ideologie een duidelijk afgebakende identiteit en wereldbeeld. Voor jongeren die opgroeien in de complexe gemondialiseerde wereld, of te maken hebben met identiteitsproblemen, kan de rechtlijnigheid van een radicale ideologie aantrekkelijk zijn.
Meer informatie
Op deze website treft u onder de kop documentatie diverse onderzoeken met betrekking tot signalering, interventie en identiteitsontwikkelingen. Het ACB rapport ‘Radicaal, orthodox of extremist’ is hier een voorbeeld van en is volgens de auteurs opgesteld voor mensen die zich willen verdiepen in de achtergronden van radicalisering, extremisme, en in iets mindere mate polarisatie.
Movisie heeft de sociale interventies tegen polarisatie en radicalisering in Nederland getoetst. Het rapport geeft een helder overzicht voor beleidsmakers en professionals van wat wel en niet werkt in de aanpak van polarisatie en radicalisering. Op de website kunt u het onderzoek bestellen
Op de website van Forum kunt u het onderzoek ‘Idealen op drift’ bestellen, dit rapport geeft inzicht in de gewetensnoden en identiteitsconflinten waarmee radicaliserende jongeren en hun omgeving worstelen.