“Rottig voor je, maar wat nu?”

Brede diversiteit aan problemen, één aanpak: de-radicalisering bij Spirit Jeugdzorg.

Vervelend natuurlijk, als je tegen discriminatie of uitsluiting aanloopt. Maar geen excuus om zielig het slachtoffer uit te hangen, volgens Marjan Koopman. Als beleidscoördinator Jeugd en Veiligheid bij Spirit Jeugdzorg in omgeving Amsterdam ‘bemoeit ze zich met alles' en probeert ze met haar collega's jongeren die dreigen te radicaliseren weer op het rechte pad te brengen.

Spirit helpt voornamelijk jongeren die meer dan twee keer met de politie in aanraking zijn gekomen. De hulpverleners komen met een breed scala aan problemen in aanraking, waaronder radicalisering. Volgens Koopman is het echter niet zo dat ze een even grote diversiteit aan therapieën hanteren: "De taak van Spirit is simpelweg om jongeren te normaliseren. Of het nou gaat om hangjongeren, jongeren die verzeilt geraakt zijn in de criminaliteit, of radicaliserende jongeren. De hulpverleners en orthopedagogen gaan met hen in gesprek: wat gaat er mis, wat is hun probleem?" Drie maanden lang wordt de jongere intensief geholpen. De discussie wordt overigens niet geschuwd. Waarom denk je zo? Welke gevolgen heeft jouw gedrag? Uitgangspunt is echter dat het geen normerend gesprek is, maar dat de hulpverlener de denkbeelden beter kan begrijpen en de jongere de gevolgen van zijn gedrag inziet. Daarnaast wordt uitgebreid de tijd genomen om samen met het gezin te kijken naar concrete oplossingen, naar wat de jongeren nodig hebben, een baan, opleiding of hobby. Ook kunnen ouders ondersteund worden in hun rol als opvoeders. "Soms wordt er helemaal niet gecommuniceerd binnen zo'n gezin. Onze hulpverleners helpen dan het gesprek op gang te brengen," aldus Koopman.

In gevallen van radicalisering nemen jongeren vaak een slachtofferrol in. Ze vinden weerstand bij het vinden van werk, of het loopt niet lekker op school. Soms hebben ze directe ervaringen van discriminatie. In de benadering van Spirit is het belangrijk om jongeren niet in deze rol te bevestigen. "Natuurlijk rottig voor ze, maar geen excuus om zelf rottigheid te trappen. Met zo'n houding van ‘jullie moeten me niet, dus ik moet jullie niet'. Wij houden ze dan voor dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun leven en carrière." Vervolgens zoeken de hulpverleners manieren voor de jongeren om zelf hun leven in de hand te nemen.

Volgens Koopman werkt de methode van Spirit. Radicaliserende jongeren zijn vaak best vatbaar voor rede en blijken gevoelig voor het hebben van een baan, hobby of een auto. Toch ervaart ze het soms als ‘ondankbaar werk'. Koopman legt uit: "We werken op het laagste niveau van de samenleving, dat is niet echt werk om mee te scoren." De hulpverleners worden door hun cliënten juist wel gewaardeerd: "Jongeren zijn vaak erg positief over onze benadering, ze voelen zich écht geholpen door Spirit."